I. Giới thiệu chung
1. Tác giả- Tác phẩm
* Tác giả(1918- 1982)
- Quê: Nam Định
- Là nhà văn lớn của VHHĐVN
- Thời thơ ấu: trải qua nhiều cay đắng, đau khổ. Đó chính là nguồn cảm hứng trong các sáng tác của ông
* Tác phẩm
- Những ngày thơ ấu là tập hồi kí tự truyện gồm 9 chương, viết về tuổi thơ cay đắng của chính NH
- Đoạn trích “Trong lòng mẹ” là chương IV của tập hồi kí
- Thể loại: hồi kí tự truyện
2. Chú thích
3. Bố cục
- Đoạn 1: Từ đầu-> người ta hỏi chứ
ND: Cuộc trò chuyện với bà cô
- Đoạn 2: Còn lại
ND: Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng
II. Tìm hiểu văn bản
1. Đọc
2. Tìm hiểu văn bản
a. Cuộc đối thoại giữa bà cô và bé Hồng(các bạn lên kẻ bản hai cột bà cô|bé Hồng)
Bà cô
- Cười hỏi: “Mày có muốn vào Thanh Hoá với mẹ mày không”
Bé Hồng
- Rớt nước mắt, nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt rất kịch của cô
-> cúi đầu không đáp, sau đó cười và từ chối
Bà cô
- Ngọt ngào hỏi: “Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm…”
- Mắt long lanh nhìn Hồng chằm chặp
Bé Hồng
- Im lặng cúi đầu, lòng thắt lại, khoé mắt cay cay
Bà cô
- Vỗ vai, cười nói:
“Mày dại quá…”
Cố ý ngân dài hai chữ “em bé”
Bé Hồng
- Nước mắt ròng ròng, hai tiếng “em bé” xoáy chặt lấy tâm can, cười dài trong tiếng khóc
Bà cô
- Tươi cười kể sự đói rách, thiếu thốn của chị dâu và tỏ ý thương xót anh trai
Bé Hồng
- Cổ họng nghẹn ứ khóc không ra tiếng
Suy nghĩ: “Giá những cổ tục…mới thôi”
Bà cô
-> là người đàn bà lạnh lùng, độc ác, giả dối, thâm hiểm
Bé Hồng
-> Là đứa trẻ thông minh, nhạy cảm, tâm hồn trong sáng, tin và thương yêu mẹ; căm ghét cái xấu xa, độc ác
-> NT: tương phản, so sánh, biểu cảm trực tiếp và gián tiếp, miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế, nhạy cảm.
b. Bé Hồng trong cuộc gặp gỡ với mẹ
- Đuổi theo, gọi bối rối: “Mợ ơi!...”
- Suy nghĩ: “và cái lầm…sa mạc”
-> sử dụng hình ảnh so sánh mới mẻđể diễn tả khát khao cháy bỏng được gặp mẹ
- Thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, chân ríu lại, khóc nức nở
- Nhận ra mẹ vẫn đẹp
- Đùi áp vào đùi mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ, cảm giác ấm áp mơn man khắp da thịt
- Cảm nhận được hơi thở thơm tho của mẹ. Đó là một cảm giác hồi hộp, hạnh phúc cực độ được cảm nhận bằng tất cả các giác quan
=> Giàu tình yêu thương, sự kính trọng và niềm tin mãnh liệt với người mẹ
- NT: lời văn đậm chất trữ tình, miêu tả tinh tế diễn biến tâm lí nhân vật
III. Tổng kết và luyện tập
1. Tổng kết
* Nội dung
Kể lại một cách chân thực những cay đắng tủi nhục cùng tình yêu thương cháy bỏng của H với mẹ
* Nghệ thuật
- Hình ảnh so sánh mới mẻ, độc đáo
- Kết hợp TS - MT- BC
- Lời văn đậm chất trữ tình, miêu tả tinh tế diễn biến tâm lí nhân vật